Khuzdul - Kadim Cüce Dili
Khuzdul, orta dünya cücelerinin kendi aralarında kullandığı dildir. Cücelerin babası -yaratıcısı- olan Aulë, kendi evlatlarına kendi tasarladığı dili öğretir, dil diğer orta dünya dillerinden tamamen farklı olan Cirth runlarıyla yazılır.
Cüceler kendi içlerine kapalı, ticaret haricinde dışarıyla pek iletişime geçmeyen bir ırktı. Ticaret yaparken ya da kendi ırklarının dışında herhangi biriyle iletişime geçerken ortak lisanı, kendi aralarında Khuzdul'u kullanırlardı. Bir yabancının yanında Khuzdul'dan asla söz etmez, cüce olmayan birine asla Khuzdul'u öğretmezlerdi. Bu sebepten dolayı orta dünya'da yaşayan halkların çoğu bu dilin varlığından habersizlerdi.
Haliyle bu kadar gizli olan bir dil tüm kitap serisinde nadiren görülüyor. Yüzüklerin Efendisi film serisinde Khazad-dûm(Moria) sahneleri ya da Hobbit'te ki savaş sahneleriyle birlikte sinemada da görme şansı bulduk.
İşte Khuzdul dilinde bazı kelimeler, cümleler;
Rakan Bekar! Ai Ruse!?
Ishkhaqwi ai durugnul
Baruk Khazâd! Khazâd ai-mênu!
Fallen Angel, Yanâd Durinul!
ihgirî ri-hun!
Ifridî !
Ansarû, bekâr !
Khan nân dureg nul!
Idrî d' dum !
îghir ni-hu!
mukhuh mahal bakhuz murukhzu!
Urus ni buzra!
Arras talbabi filluma!
Ugrud tashniki kurduma!
Lu! Lu! Lu!
Urkhas tanakhi!
Uzbadul Agrâf
‘Adadmâ ni khulthu,
mailgin akhrâmzu.
Zibdînzu nekha,
amnâdzu muhula,
ai-kâmin, azafr ni khulthu,
Ikhjim mâ ‘ala nurt hamdmâ nurtul
ra latunsu mâ shakâdmâ,
azafr ya lutunmâ ushkâdmâ.
Ra ma sazbadi mâ ni ansâkh,
ini mahsansisi mâ udu ‘azn.
